บทเรียนจากมูลนก
เมื่อสิ่งน่ารำคาญช่วยกระจายเมล็ดพันธุ์

บทความเขียนโดย VchaiBlog

สิ่งมีปีกที่มาพร้อมเรื่องน่าปวดหัว

สัตว์มีปีกสองขาที่ได้รับอภิสิทธิ์ให้โบยบินขึ้นสู่ท้องฟ้าอย่างอิสระเสรี สิ่งมีชีวิตนั้นคือ “นก” ผู้เกิดมาพร้อมเสรีภาพ แต่ก็มักมีพฤติกรรมหนึ่งที่มนุษย์ผู้รักความสะอาดต้องปวดหัว นั่นคือการขับถ่ายไม่เป็นที่เป็นทาง

มูลนกมักกระจายอยู่ตามพื้นที่ต่าง ๆ ทุกหนแห่งที่เหล่าสกุณาบินผ่าน อาจมีร่องรอยเล็ก ๆ ทิ้งเอาไว้ให้คนตามเช็ดตามล้าง

ผมเองก็ทั้งรำคาญใจและกระอักกระอ่วนทุกครั้งที่พวกมันทิ้งมูลไว้ตามที่ต่าง ๆ โดยเฉพาะในสวน ไม้ใบด่างที่กำลังงดงาม บอนกระดาดด่างใบสวยราวกับภาพวาดจากพื้นดิน ตอนนี้กลับถูกมูลนกบดบังความงามจนน่าใจหาย ยังไม่นับกระจกรถยนต์ หมวกกันน็อก และหลังคาบ้านที่มักโดนด้วยเหมือนกัน

“ประโยชน์อันใดเล่า ที่สัตว์มีปีกสองขาซึ่งร้องเพลงอยู่บนเวหา ต้องมาขับถ่ายอย่างไร้วินัยเช่นนี้?”

เมล็ดพันธุ์ในสิ่งที่ผมเคยมองว่าน่ารังเกียจ

แต่เมื่อก้มลงมองมูลนกใกล้ ๆ สิ่งหนึ่งที่เห็นชัดคือเมล็ดพืช ผมนั่งคิดทบทวนอยู่พักหนึ่งจึงนึกขึ้นได้ว่า นกบางชนิดที่กินผลไม้คือผู้ช่วยกระจายเมล็ดพันธุ์ให้เดินทางไปเติบโตในพื้นที่ใหม่

สิ่งที่ผมเคยมองว่าเป็นการขับถ่ายเรี่ยราด จึงอาจเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการตามธรรมชาติ เมล็ดพืชเดินทางไปทั่วพื้นผิวโลก โดยมีเหล่าวิหคเป็นพาหนะ และเมื่อไปตกอยู่ในสถานที่ซึ่งมีแสง น้ำ ดิน และสภาพแวดล้อมเหมาะสม เมล็ดบางเมล็ดก็อาจงอกเป็นต้นใหม่

ประโยชน์เล็ก ๆ นี้ช่วยให้โลกมีพืชพรรณหลากหลายขึ้น เชื่อมพื้นที่สีเขียวเข้าหากัน และช่วยให้ธรรมชาติค่อย ๆ ฟื้นตัวในบางแห่งได้

นกกิ้งโครงคอดำกับกล้วยน้ำว้าสุก

ผมนั่งมองนกในสวนกินกล้วยน้ำว้าสุก นกกิ้งโครงคอดำกำลังส่งเสียงสนทนากันอย่างออกรส ระหว่างนั้นพวกมันก็ทิ้งมูลลงสู่พื้นดิน

ในสิ่งที่ถูกขับถ่ายออกมาอาจมีเมล็ดจากดอกหญ้า ผลไม้ หรือต้นไม้อื่น ๆ ปะปนอยู่ และหากสภาพแวดล้อมเอื้ออำนวย เมล็ดบางส่วนก็คงค่อย ๆ งอก เติบโต และสร้างความแปลกใหม่ให้พื้นที่รอบตัว

แน่นอนว่าไม่ใช่มูลนกทุกกองจะมีเมล็ด และไม่ใช่เมล็ดทุกเมล็ดจะงอกขึ้นได้ แต่เพียงความเป็นไปได้นั้นก็ทำให้สิ่งที่ผมเคยมองว่าน่ารังเกียจ มีความหมายอีกด้านหนึ่งขึ้นมา

พรที่มาพร้อมบทบาทของตัวเอง

พรอันประเสริฐที่เหล่าปักษาได้รับ คือการโบยบินบนท้องนภาได้ตามใจปรารถนา และในเวลาเดียวกัน การดำรงชีวิตตามธรรมชาติของพวกมันก็ช่วยพาเมล็ดพืชเดินทางไกล ทำให้โลกงดงามและหลากหลายขึ้น

ผมจึงคิดว่า เราเองก็คงมีพรบางอย่างที่ช่วยทำให้โลกนี้น่าอยู่ขึ้นเช่นกัน บางพฤติกรรมที่มองจากด้านหนึ่งแล้วน่ารำคาญ อาจมีคุณค่าอยู่อีกด้าน เพียงแต่เรายังไม่ได้ก้มลงไปมองให้ใกล้พอ

บางที บทเรียนที่นกทิ้งไว้ในสวนวันนั้น อาจไม่ใช่เพียงเมล็ดพันธุ์บนใบไม้ แต่อาจเป็นเมล็ดพันธุ์ของมุมมองใหม่ ที่เตือนให้ผมอย่าด่วนตัดสินสิ่งใดจากด้านเดียว…

บันทึกในสวน